World Socialist Web Site


Bugün Yeni
Olanlar

Haber ve Analiz
Tarih
Sanat Eleştirisi
Polemikler
Bilim
Bildiriler
Röportajlar
Okur Mektupları

Arşiv

DSWS Hakkında
DEUK Hakkında
Yardım

DİĞER DİLLER
İngilizce

Almanca
Fransızca
İtalyanca
İspanyolca
Portekizce
Lehçe
Çekce
Rusça
Sırp-Hırvat dili
Endonezyaca
Singalaca
Tamilce


ANA BAŞLIKLAR

Dünya ekonomik krizi, kapitalizmin başarısızlığı ve sosyalizmin gerekliliği
SEP/DSWS/TEUÖ bölgesel konferanslarında kabul edilen karar önergesi

Bush, Türkiye’ye Irak’ta PKK’ya saldırması için yeşil ışık yaktı
Türk-Kürt çatışmasındaki tarihsel ve siyasi sorunlar

Asya’da tsunami: neden hiçbir uyarı yapılmadı

Mehring Books’tan yeni bir kitap: Amerikan Demokrasisinin Krizi: 2000 ve 2004 Başkanlık seçimleri

Livio Maitan (1923-2004):
eleştirel bir değerlendirme

  DSWS : DSWS/TR : Tarih

Livio Maitan (1923-2004): eleştirel bir değerlendirme

Bölüm 3:Rifondazione Comunista’da bir "Trotskist" | Bölüm 1 | Bölüm 2

Peter Schwarz
6 Kasım 2004

Bu makalePartito della Rifondazione Comunista’nın (PRC) tarihini detaylı bir biçimde özetlenmeyi hedeflemiyor. Bunun yerine kendimi partinin yürütme komitesinde 10 yıl boyunca yer alan, yürütme komitesi başkanı Fausto Bertinotti’nin yakın sırdaşı ve danışmanı olan ve örgütün karakteri ve rolü ile ilgili grotesk hayaller yayan Maitan’ın oynadığı rolle sınırlı tutacağım.

Maitan’ın Birleşik Sekreteryanın yayın organlarında basılan,Rifondazione’ye övgüler düzen yazılarına bakıldığında, daha önce İtalyan Stalinizmini, Mao Zedung’u, Fidel Kastro’yu ve Che Guevara’yı methetmek için kullanmış olduğu karakteristik Pablocu klişelerin hepsini bulmak mümkündür. Bu yazılarda parti programını ve İtalyan siyasi yaşamındaki rolünü ele alan ciddi bir tahlil aramak boşuna olacaktır. Bunun yerine Maitan "çelişkiler", "nesnel dinamikler" ve "güç ilişkileri" konusunda atıp tutar.

Bu yıl, Maitan’ın eğiliminin bir üyesi olan Flavia D’Agneli tarafından kaleme alınan, Rifondazione saflarında yürütülmekte olan çalışmanın bilançosunu çıkartmaya yönelik yazı tipik bir örnek oluşturuyor: "PRC’nin tarihi boyunca Bandiera Rossa çevresindeki siyasi hareket, sınıf inisiyatifini ve toplumsal implantasyonu canlandırmak amacıyla, militanlarının partinin faaliyetlerine gerçekten katılmasını sağlayacak koşulları yaratmaya çalıştı. Rifondazione bize, çatışmaları, kopmaları, deneyleri, açılımları ve yeniden düzenlemeleri içeren karmaşık bir süreç yoluyla, yeni bir devrimci siyasi öznenin yeniden harmanlanmasına doğru taşıyabileceğimiz, benzersiz fırsat ve araç olarak göründü.

"Bizler anti-kapitalist bir gücün oluşumuna giden doğrusal bir eğilim değil, fakat çelişkili bir süreç tasavvur ettik. Bu şekilde bütün bu dönem boyunca bizler parti içinde geniş ve çoğulcu bir sol inşa etmeye çalıştık; bu belirli anlarda bir ölçüde başarılı oldu ancak henüz bu inisiyatifleri bütünleştiremedi ve türdeş bir stratejik yöneliş sunamadı…

"Bizler, çoğunluğu oluşturan yoldaşlarla birlikte bir çalışma işbirliği içinde, bunun devrimci bir partinin inşası için en elverişli senaryo olduğunun bilinciyle, ancak aynı zamanda ilerleme sağlamanın hiçbir şekilde güvence altında olmadığını ve çelişkilerin varolmaya devam ettiğinin de bilincinde olarak, yatırımımızı bütün gücümüzle partiyi yöneten gruba yaptık." (16)

"Karmaşık ve çelişik süreçler"le ilgili bütün bu gevezeliklerin ardında şu yalın gerçek gizleniyor: Maitan’ın grubu 13 yıllık bir süre boyunca burjuva düzenine sol bir sigorta sağlayan bir siyasi partiyi, her ciddi krizde burjuva toplumunu savunmuş olan bir partiyi ve büyük bir olasılıkla –Silvio Berlusconi’nin sağcı koalisyonunun bir seçim yenilgisine uğraması durumunda- bir sonraki İtalyan hükümetinde doğrudan yer alacak bir partiyi destekledi.Rifondazione’nin oynadığı rolün ciddi bir biçimde incelenmesi durumunda bu partinin ne "devrimci bir partinin inşası" için bir "araç", ne de "anti-kapitalist bir güç" olmadığı, fakat bunun yerine işçi sınıfının bağımsız bir sosyalist yöneliş geliştirmesinin önünde bir engel olduğu görülür.

Rifondazione’nin kuruluşu 1991 yılına uzanır. Bu tarihte Komünist Partisi (Partito Comunista Italiano-PCI) geleneksel isminden, parti sembolünden ve biçimsel olarak komünist geçmişini hatırlatan her şeyden kurtulma ve sosyal demokrasiye olan bağlılığını ilan etme kararını aldı. İki olay bu değişimi hızlandırdı. Bunlardan ilki Sovyetler Birliği’nin çöküşüydü: bu PCI ve Moskova arasındaki geleneksel ilişkilere nihayet bir son verdi. İkincisi İtalya’nın geleneksel egemen partilerinin, Hıristiyan Demokratların ve Sosyalistlerin, devasa bir rüşvet skandalıyla çökmeleriydi. PCI komünizmle olan sembolik çağrışımlardan kurtularak, Solun Demokratik Partisi (PDS) adını alarak kendisini derinden sarsılmış olan burjuva düzenini kurtarmak üzere hükümette sorumluluk almaya hazırlıyordu.

PCI içinde bu kayışın çok fazla sağa gittiğini gören bir kanat vardı. Bu kanat böyle bir kayışın ardından, solda tehlikeli bir boşluk doğacağından korkuyordu. Bu şekilde Rifondazione Comunista –"komünist yeni kuruluş"- ortaya çıktı. Bu yeni oluşum, Berlinguer’in "avro-komünizmi"ne karşı mücadele sırasında sadık Moskova yandaşları olarak ün yapmış olan, Armando Cossuta önderliğindeki katı Stalinist çizgiyi izleyenleri de kapsıyordu. Bununla birlikte bu yeni örgüt kendisini, kimileri 1970’lerde PCI’ya karşı enerjik bir ajitasyon çalışması yürütmüş olan çok sayıda radikal gruba da açtı.

Başlangıçta PDS’nin beklentileri gerçekleşmedi. 1994 yılında yapılan seçimlerden zaferle çıkan PDS değil, Berlusconi’ninForza Italia’sı oldu. Berlusconi çoğunluğu sağlayabildi, çünkü savaş sonrası İtalyan tarihinde neo-faşistleri ilk kez hükümet ortağı olarak koalisyonuna aldı. Bununla birlikte, Berlusconi’nin sağcı hükümeti iktidarda sadece birkaç ay kalabildi; hükümet ekonomi ve sosyal harcamalar alanındaki politikaları aleyhine yapılan kitlesel gösterilerin ardından çöktü.

BuRifondazione’nin devlet adamlığını ilk kez sergilediği aşama oldu. Bir yılı aşkın bir süre içinRifondazione, Berlusconi’nin hükümetinde bakan ve eski merkez bankası başkanı Lamberto Dini’nin başında yer aldığı geçici hükümetin parlamentoda çoğunluğu sağlamasına yardımcı oldu. Bunu izleyen iki yıl boyunca, hükümette doğrudan yer almadan, Romano Prodi’nin merkez sol hükümetini destekledi. Bu şekilde Rifondazione sosyal yardım ve sosyal harcamalarda sert kesintilerin yapılmasını, bütçenin konsolide edilmesini ve İtalya’nın ortak Avrupa para birimi Euro’ya katılmaya hak kazanmasını güvence altına almış oldu.

Rifondazione,1998 yılında Prodi’ye verdiği desteği geri çekti ve sonunda paradoksal bir biçimde PCI’nın ardıllarının ilk kez hükümet kurmaları ile sonuçlanacak olan bir hükümet krizinin doğmasına yol açtı. PDS’nin önderi Massimo d’Alema merkez sol koalisyonu sağa açarak çoğunluğu sağladı. Rifondazione artık hükümette yer almıyordu ve daha muhalif bir tutum takınabilirdi. Sonuç olarak Armando Cossuta’nın çevresindeki emektar Stalinistler partiden ayrıldılar ve hükümeti desteklemeye devam eden kendi oluşumlarını kurdular –Comunisti Italiani.

Maitan ve taraftarlarının Rifondazione tarafından gerçekleştirilen manevrayı kendi siyasi çizgilerini haklı çıkaran bir sola kayış olarak görüp, kutladıklarını söylemeye gerek yok. Maitan şöyle ilan ediyordu: "Fausto Bertinotti, partinin kendisini bir çıkmaza soktuğunu, su almakta olduğunu, gerçeği söylemek gerekirse tersinemez bir erozyon yaşadığını kavradığı için övülmeyi hak ediyor." Maitan, Bertinotti’nin "Stalinizme karşı bir kampanya açmaya ve aynı zamanda güncel tahliller temelinde, küreselleşme çağında kapitalizmin temel özelliklerinin ve dinamiğinin, stratejik bir yansımasının oluşmasını teşvik etmeye karar verdi"ğini (7) iddia etti.

Gerçekte 1998’deki taktik yön değişikliğinin köklü bir yeni yönelişle hiçbir ortak yanı yoktu. Bertinotti’nin çevresindeki çoğunluk basit bir şekilde hükümetin bu derece rağbet görmeyen politikalarını kölece desteklemeye devam etmeleri durumunda onunla birlikte bir bütün olarak batacaklarını anladılar. BuRifondazione’yi en önemli işlevinden kopartırdı: hükümet politikalarına yönelik artan muhalefeti zararsız kanallara aktarmak.

Daha sonraki yıllarda Rifondazione fazla küreselleşmeye karşı protesto hareketine gittikçe daha fazla yöneldi ve bu hareket içinde etki sahibi olmaya çalıştı. Maitan’ın eğilimi, anti-küreselleşmeci hareketin temsilcilerinin açıkça sosyalist bir perspektifi reddetmesine karşın bu dönüşü hararetle desteklediler. Parti aynı zamanda hükümette yer alma yönelişini sürdürdü. Bu, 2003 yılının Haziranında açık hale geldi. Rifondazione tarafından gündeme getirilen, iş güvencesi yasalarının küçük fabrikalarda da uygulanmasına dair referandumun başarısızlıkla sonuçlanmasının hemen ardından Bertinotti, basına partisinin gelecek seçimler için merkez sol partilerle bir programatik anlaşmaya varmak istediğini ve partinin gelecekteki bir merkez sol hükümette bakanlık görevleri üstlenmeye hazır olduğunu söyledi.

1994’den bu yanaRifondazione’nin başında olan Fausto Bertinotti, bu partinin oportünist doğasını cisimleştiriyor. 1940 doğumlu olan Bertinotti uzun yıllar boyunca PCI üyesi oldu ancak içsel önderlik çevresi içinde yer almadı. Kuzey İtalya’nın sanayi kuşağında bir sendika görevlisi olarak göze battı ve solcu bir sendikacı olarak ün kazandı. Bertinotti izlediği politikalar bütünüyle oportünist nitelikte olmasına karşın sol gibi görünen, hatta Marksist tınıya sahip formüllemeler üretmek konusunda ustaydı. Her pratik adım acil sonuçlarına göre değerlendiriliyordu. Siyasi çizgisinin detaylarında uzun dönemli ya da ilkeli düşüncelere yer yoktur. Sosyalizme olan sahte bağlılığı sadece taraftarlarının ruh haline uymayı hedefler.

Maitan, Bertinotti’yi en uygun ışık altında resmedebilmek için hatırı sayılır bir enerji harcadı. Maitan, ölümünden sadece birkaç saat önce kapsamlı siyasi tartışmalar yaptığıRifondazione’nin önderi ile yakın ilişki kurdu. Bertinotti’yi övmek için yazdığı methiyeler bir ölçüde feodal bir mahkemede yapılan pohpohlamaları andırıyordu. Dört yıl önce Maitan, Bertinotti’nin yeni yayınlanan kitabı "Ölmeyen düşünceler"i ["İdeas which do not die"] ele alan bir kitap eleştirisi yazdı. Kitaba övgüler düzerken şöyle yazdı: "Biz kendi hesabımıza Bertinotti’nin yargısını paylaşıyoruz: şu anda can alıcı çelişki kesinlikle kapitalizmi alaşağı etme perspektifini gündeme getirmenin her zamankinden çok daha zorunlu olduğu bir dönemde güç ilişkilerinin durumu ve anti-kapitalist bilincin geri çekilişi bu anlamda temel bir engel oluşturmaktadır."

Rifondazione’nin önderinin "kapitalizmin alaşağı edilmesi perspektifini gündeme getirmek" istediğini öne sürmek, Bertinotti’nin siyasi sicili göz önüne alındığında açıkça saçmadır. Gerçekte, bizzat Bertinotti’nin partisi anti-kapitalist bir perspektifin gelişiminin önünde engel olarak durmaktadır.

Bertinotti, Maitan’ın kendisine verdiği desteğin karşılığını ona aynı şekilde övgüler düzerek ve Maitan’ın 2002 yılında yayınlanan biyografisine önsöz yazarak verdi.

Maitan aynı zamanda Bertinotti’nin etrafında toplanmış olan parti çoğunluğunu, partinin sol kanadı tarafından yapılan eleştirilere karşı da savundu. Progetto Comunista akımı partinin merkez sol ittifaka açılmasını reddediyor ve partinin küreselleşme karşıtı harekete sendikalist bir bakış açısıyla uyarlanmasını eleştiriyor.Progetto Comunista’nın önderi Marco Ferrando küreselleşme karşıtı hareketin "bir efsaneye dönüştürülmemesi" gerektiğini söyledi. Buna karşılık olarak Maitan, Ferrando’yu "küreselleşme karşıtı harekete karşı yobaz bir görüş" öne sürmekle suçladı. Ferrando’nun "PRC’nin tarihsel dönüşüm süreciyle ilgili olarak kendisini marjinalleştirmeye" karar verdiğini söyledi. (19)

Maitan’ın sahip olduğu kimi tekil farklılıklara ve ara sıra dile getirdiği –her zaman çok sayıda özrün eşlik ettiği- eleştirilere bakmaksızın, onun Banderia-Rossa eğilimi Rifondazione ve Bertinotti için önemli bir siyasi payanda oldu. Banderia-Rossa partiye ve yönetimine soldan yapılan eleştiriler karşısında siper oldu ve işçi sınıfının bağımsız bir sosyalist yöneliş geliştirmesini engelledi. Ne Maitan ne de taraftarları işçi sınıfını bu örgütün oportünist ve ilkesiz doğasına karşı uyarmadı. Hiçbir noktada işçi sınıfınıRifondazione’den bağımsız bir sosyalist yol izlemeye hazırlamadılar. Sadece iki yıl önce, MaitanInternational Viewpoint’te partinin "İtalyan işçi hareketi içindeki özel, gerçekten eşsiz karakterini" göklere çıkardı. Maitan şunları da yazdı: "Bir eşini sadece Avrupa solunun partileri arasında değil, fakat aynı zamanda Avrupa’da ve diğer kıtalarda kendisini işçi sınıfıyla ve sosyalizmle özdeşleştiren partiler arasında da bulmak güçtür." (20)

Bu sadece göz boyama. GerçekteRifondazione’yi bir ayağı ekstra-parlamenter protesto ve grev hareketinde yer alırken, diğer ayağı ise sıkı bir biçimde resmi burjuva siyasi yaşamına demirlenmiş olan diğer oportünist partilerden ayırt eden hiçbir şey yoktur. Almanya’daki post-Stalinist Demokratik Sosyalizm Partisi (PDS), Pablocu Ligue Communiste Révolutionnaire ya da Fransa’daki Komünist Partisi, İngiltere’deki Sosyalist İttifak ve daha bir çok grup şu ya da bu şekilde benzer bir rol oynuyorlar. Derin toplumsal kriz dönemlerinde bunların hepsi burjuva düzeninin sol koltuk değnekleri olarak işlev görürler. Bu örgütlerin hepsininRifondazione’yle ilişkide olması bir rastlantı değil.

Maitan’ın uluslararası planda son kez görünmesi

Birleşik Sekreterya’nın bir üyesi ve Fransız LCR’nin (Ligue Communiste Révolutionnaire) önderi olan Alain Krivine, Maitan’ın uluslararası düzeyde burjuva ve küçük-burjuva güçlere "açılma" politikasının öncülüğünü yaptığını doğruladı.

Maitan için kaleme aldığı anma yazısında Krivine şöyle der: "Livio’nun ölümüyle bir bölüm kapandı, ancak yine onun sayesinde yeni bir bölüm başladı –‘açılma’ bölümü …. 90’lardan itibaren Livio ve Enternasyonal’in diğer önderleri devrimci işçi hareketinin ayrışma ve yeniden örgütlenme olgusunu anladılar. Onlar bunun sadece Dördüncü Enternasyonal aracılığıyla olamayacağını ve sosyal demokrat ve Stalinist ihanetten eşit ölçüde kopan bir programın ve anti-kapitalist gücün yeniden kuruluşuna katkı yapmanın gerekli olduğunu biliyorlardı. Bu perspektif daha şimdiden, geleneklerine ve kökenlerine bakmaksızın anti-kapitalist güçlerin yeniden örgütlenmesine yardımcı olmak üzere ortaya çıkmaya başladı." (21)

Bu daireyi kapatıyor. Maitan, Birleşik Sekreterya’nın 1953’te seçtiği siyasi yönelişi mantıki sonuçlarına taşıdı. O tarihte Pablo Dördüncü Enternasyonal’in bağımsız seksiyonlar inşa etmesini "gerçek kitle hareketleriyle" -yani Stalinist partilerle, küçük-burjuva milliyetçi oluşumlarla ve savaş sonrası dönemde belirli bir etki gücüne ulaşan diğer kimi örgütlerle- bütünleşmesi gerektiğini söyleyerek reddetti. Bu örgütlerle ilgili beklentilerin tek bir tanesi bile gerçekleşmemişken ve Sovyetler Birliği’nin çökmesiyle birlikte, Birleşik Sekreterya diğer güçlerle "geleneklerine ve kökenlerine bakmaksızın" bağlar kurmaya çalışıyor.

Bu pratikte resmi burjuva siyasetiyle tam olarak bütünleşmek anlamına geliyor. Maitan’ın sözünü ettiği "anti-kapitalist" güçler arasında sadece İtalya’daki Rifondazione değil, fakat aynı zamanda son iki yıldır 175 milyon nüfuslu bir ülkeyi yönetmekte olan Brezilya İşçi Partisi (PT) de yer alıyor. Birleşik Sekreteryanın Brezilya seksiyonunun bir üyesi, Miguel Rossetto, bu ülkenin Tarımsal Reform Bakanlığının başında yer alıyor. Maitan Birleşik Sekreteryanın katıldığı son kongresi olan 15. Dünya Kongresinde bu tür bir işbirliğini açıkça onaylayan sözler söyledi.

Yaptığı açılış konuşmasında şöyle dedi: "İlkesel olarak, bizler hiçbir zaman işçi hareketinin ölümcül hastalığı olan parlamenter aptallıktan muzdarip olmadık…. Bu şekilde artan etkimizin bir yansıması olarak, son on yılda, Brezilya’dan Filipinlere, Danimarka’dan Portekiz’e ve Avrupa Parlamentosuna, bir dizi ülkede parlamenter temsilcilerimizin olduğu gerçeğini vurgulamaktan korkmuyoruz. Bugün Brezilya’da Miguel Rossetto gibi nitelikleri ve taşıdığı militan ruh herkesçe biline bir yoldaş, Lula’nın seçilmesiyle ifadesini bulan eşi görülmemiş kitlesel destekle ortaya çıkan hükümetin bir üyesi. Miguel sistemden çok daha genel bir kopuş dinamiğini yaratma gücüne sahip olan radikal bir tarım reformunu başarı ile tamamlamak üzere çok önemli bir sorumluluk üstlendi. Bizler onun PT’nin en gelişkin kesimleri ve MST [Topraksız Tarım İşçileri Hareketi] tarafından desteklenen mücadelesini izleyeceğiz ve destekleyeceğiz ve ona bu kongreden, bu işin zorluğunun verdiği ıstırabı ezecek olan en sıcak dayanışmamızı ifade ediyoruz." (22)

Maitan’ın "sistemnden kopuş dinamiği" ile ilgili kehaneti, kısa bir süre içersinde fanteziden başka bir şey olmadığını gösterdi. Rossetto bir önceki sağcı hükümetin neo-liberal politikalarını kesintisiz bir biçimde sürdürmeye devam eden bir hükümette resmi sorumluluk üstlendi. Bu, Brezilya burjuvazisinin güvenini kazanmış olan ve Uluslararası Para Fonundan en büyük övgüleri almış olan bir hükümet. Sözde bile "anti-kapitalist" değil. Başkan Inácio "Lula" da Silva’nın militan bir sendikacı olarak elde etmiş olduğu prestij aksi halde ayaklanma tehdidinde bulunan bir işçi sınıfı yatıştırmak için kullanılıyor. Pablocular bu açıdan önemli bir rol oynuyorlar.

Eğer Maitan’ın yaşamından çıkarılacak bir ders varsa, o da işçi sınıfını burjuva partilerinden ve bürokratik aygıtlardan bağımsız olarak Dördüncü Enternasyonalin bayrağı altında örgütleyen uluslararası sosyalist bir partinin sabırla inşasının yerini alacak hiçbir şeyin olmadığıdır. Böyle bir parti, küresel kapitalizmin geniş halk kesimlerinin haklarına ve kazanımlarına sürekli olarak yapılan saldırılarda ifadesini bulan derin bir kriz yaşadığı ve halihazırda Irak’ta yaşandığı gibi emperyalist savaşların olduğu koşullarda güçlü bir çekim kaynağı haline gelecektir.

Bitti

Notlar:

16) Flavia D’Angeli, "New turn for PRC," International Viewpoint 359, Mayıs/Haziran 2004

17) Livio Maitan, "Refounding Rifondazione," International Viewpoint 340, Mayıs 2002

18) Livio Maitan, "On Fausto Bertinotti’s book," International Viewpoint 326, Aralık 2000

19) Livio Maitan, "Refounding Rifondazione," International Viewpoint 340, Mayıs 2002

20) Livio Maitan, "Refounding Rifondazione," International Viewpoint 340, Mayıs 2002

21) Alain Krivine, "Ciao compagno!" Rouge 30 Eylül 2004

22) Livio Maitan, "Opening Speech of the Congress," International Viewpoint 349, Mayıs 2003

 

Sayfanın başı

Okuyucularımız: DSWS yorumlarınızı bekliyor. Lütfen e-posta gönderin.



Telif Hakkı 1998-2017
Dünya Sosyalist Web Sitesi
Bütün hakları saklıdır